Λόγια

Αλληλοπλήρωση είναι η ένωση των σωμάτων σε μια ψυχή.
Αγάπη είναι η επίτευξη της αλληλοπεριχώρησης!

Me.

Κάποιος να μας φυλάει από τους "Ακρίτες"!

Η έννοια της λέξης "Ακρίτας" είναι προφανώς συνυφασμένη με τα σημαντικότερα εκ των δημοτικών μας τραγουδιών, αυτά που μιλούν για τον Ακρίτα Διγενή. Εντούτοις εδώ περιγράφεται μια άλλη, σύγχρονη αλλά εξίσου σημαντική, έννοια, η οποία παρουσιάζει όλο και μεγαλύτερη συχνότητα και αν παραγνωριστεί μπορεί να αποβεί μοιραία για τη συνοχή μας - κοινωνική, οικογενειακή, εταιρική, προσωπική...!

Από τα πρώτα και κύρια χαρακτηριστικά της ανθρώπινης φύσης είναι η κρίση, η κριτική ικανότητα, που άμα τη γεννησή μας, ξεκινάει και αναπτύσσεται, σε άλλους περισσότερο και σε άλλους λιγότερο γρήγορα. Είναι αναντίρρητο ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν μια υποτυπώδη, τουλάχιστον, κρίση. Πολλοί, δε, θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι αυτό το χαρακτηριστικό, σε συνδυασμό ίσως και με τη συνείδηση είναι αυτό που μας διαφοροποιεί από τα υπόλοιπα έμβια όντα.
Ωστόσο, μια πιο προσεκτική παρατήρηση θα μας αποκαλύψει ότι ακόμη και τα υπόλοιπα ζώα εμφανίζουν χαρακτηριστικά κρίσης, έστω και σαν φαινόμενα μνήμης εμπειριών - άλλωστε η κριτική αντίληψη και στον άνθρωπο συνδέεται με το στοιχείο των εμπειριών, συνειδητών ή ασυνείδητων*. Αυτό, σε συνδυασμό με την ιδιότητα της ζωής να παράγει συνεχώς νέες εμπειρίες, καθιστά την ικανότητα αφομοίωσης και κρίσης εξαιρετικής σημασίας.

Αναπόφευκτα, η μη ανεπτυγμένη αντιληπτική και κριτική ικανότητα, υποβιβάζει την ποιότητα ζωής της ανθρώπινης ύπαρξης, είναι δε δυνατόν να διακριθεί σε δύο κύριες κατηγορίες. Η πρώτη, είναι βέβαια το αποτέλεσμα της έλλειψης εμπειριών ή της μειωμένης πνευματικής ικανότητας και οφείλεται σε λόγους είτε κοινωνικοψυχολογικούς - οπότε επιδέχεται διόρθωσης - είτε συχνότερα σε βιολογικους, όπου τα περιθώρια παρέμβασης είναι μικρά. Η δεύτερη, δεν είναι άλλο από την έλλειψη κρίσης, την απώθηση κριτικής αντιπαραβολής και συνακόλουθα λήψης απόφασης. Αυτή θεωρείται για μένα η πιο σημαντική, λόγω ακριβώς των αιτιών που υποκρύπτει και των συνεπειών που δύναται να επιφέρει σε πολλαπλά επίπεδα.
Πιο αναλυτικά, η ουσία αυτής της κατηγορίας "κριτικής αδυναμίας" έγκειται ακριβώς στην απώθηση των επιπτώσεων που συνέπαγεται η ανάληψη ευθύνης δράσης, ή αλλιώς στην αποφυγή ανάληψης των εκάστοτε ευθυνών. Θα μπορούσαμε, λοιπόν, να τη συσχετίσουμε με την ανευθυνότητα και την ευθυνοφοβία, με τα οποία είναι ουσιαστικά ένα και το αυτό. Εξάλλου, δεδομένου ότι τα υπόψη χαρακτηριστικά είναι από τα χειρότερα που μπορούν να εντοπιστούν σε κάποιον άνθρωπο, καθίσταται παραπάνω από σαφής η επικινδυνότητά της για τη σύγχρονη συνοχή, σε όλα τα επίπεδα ανάληψης κοινωνικής δράσης.
Βεβαίως, για τον "ακρίτα" της σύγχρονης εποχής, η αποφυγή των πάσης φύσεως ευθυνών έχει γίνει καθημερινή επιδίωξη, λόγω της σχετικής "ασφάλειας" που αυτή προσφέρει, στα πλαίσια και της μίζερης ιδιωτικότητάς του. Όμως, με αυτόν τον τρόπο, αργά αλλά σταδιακά, φθείρεται η ίδια η κριτική ικανότητα, στοιχείο άκρως συνυφασμένο με την έννοια της κοινωνικότητας. Έτσι, η ευθυνοαποφυγή, ανεξαρτήτως τομέα, έχει ως αποτέλεσμα ο άνθρωπος να αποξενώνεται και να εμφανίζει εσωστρεφείς τάσεις, εγκλωβιζόμενος στην περιδίνηση ενός φαύλου κύκλου κοινωνικής αποσταθεροποίησης.
Ήτοι, τα εφήμερα πλεονεκτήματα της μετάθεσης ευθυνών, δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να αντισταθμίσουν τις καταστροφικές συνέπειες για το ίδιο το άτομο. Όταν δε, τέτοια άτομα βρίσκονται σε νευραλγικές θέσεις ή θέσεις ευθύνης, οι συνέπειες είναι δυνατόν να λειτουργήσουν πολλαπλασιαστικά, ειδικά σε περιόδους κρίσης.

1. Βλ. ενδεικτικά: Sigmund Freud, Το εγώ και το αυτό, Εκδόσεις Πλέθρον, σελ 28, 29. 

Οι αρετές της αμοιβαίας προσέγγισης

Δανείζομαι για αρχή έναν στίχο από το τραγούδι των Λαζόπουλου-Κραουνακη (Όταν έχω εσένα!): Κάνε ένα βήμα να κάνω εγώ το επόμενο.

Αυτό - το βήμα - είναι το πρώτο στάδιο για την προσέγγιση, ακόμη και αν δεν είναι κατ' ανάγκην προς τα μπροστά. Γιατί, ενίοτε, και μάλιστα πιο συχνά από ότι ίσως φανταζόμαστε, ένα βήμα προς τα πίσω, μπορεί να είναι πιο σημαντικό από ένα βήμα μπρος! Όχι για να πάρουμε φόρα, όπως θα μπορούσαν να υποστηρίξουν κάποιοι ελαφρώς, αλλά για να συνειδητοποιήσουμε τις εκάστοτε ιδιαίτερες συνθήκες.

Αποδεικνύεται, λοιπόν, ότι η υποχώρηση, και ενίοτε η υπαναχώρηση, είναι βήματα σπουδαία στην αμοιβαία προσέγγιση. Προσφέρουν συχνά νηφαλιότητα και αντικειμενικότητα - δύσκολο αλλά εφικτό - που συμβάλλουν αναντίρρητα στην υπέρβαση του εγώ και την προσέγγιση του εμείς!

Ποιές είναι όμως οι βασικότερες αρετές της αμοιβαίας προσέγγισης;

Σαφώς, η κυριότερη είναι η ίδια η αίσθηση της αμοιβαιότητας, η οποία μπορεί να επιφέρει σύσφιξη σχέσεων και διαπροσωπική ενδυνάμωση, επιτυγχάνοντας το ολοένα σπανιότερο συναίσθημα της πληρότητας. Εξάλλου, η αμοιβαία προσέγγιση όταν επιτευχθεί, προσφέρει ταυτόχρονα την ευχαρίστηση της αμοιβαίας ικανοποίησης. Έτσι, κάθε μέρος, νιώθει ότι οι προσπάθειες, οι υποχωρήσεις και οι όποιοι συμβιβασμοί του, δεν είναι κενές περιεχομένου, αλλά βρίσκουν ανταπόκριση. Και για τον άνθρωπο, φύσει κοινωνικό και επικοινωνιακό όν, η επίτευξη της ανταπόκρισης είναι ίσως η πιο σημαντική συμβολή στην ατομική και κοινωνική πληρότητα.