Χρέος= 1. κάθε οφειλή χρηματικού ποσού ή άλλου περιουσιακού στοιχείου από άτομο ή εταιρεία προς άλλο άτομο ή εταιρεία, 2. αυτό που οφείλει κάποιος να πράξει από ηθικής πλευράς.
Ο ορισμός είναι διττός, πολλώ δε σαφής και ξεκάθαρος. Από οποιοδήποτε σκέλος και αν ξεκινήσεις, δεν υπάρχει χρέος χωρίς οφειλή, χωρίς υποχρέωση.
Όμως κάθε υποχρέωση δεν υφίσταται αυτοτελώς ή ανεξάρτητη. Από κάπου εκπορεύεται και καλώς ή κακώς εξυπηρετεί κάποιο στόχο - από κάπου έρχεται και κάπου πηγαίνει, όπως θα έλεγε και ο παππούς μου. Έτσι, είτε είσαι άτομο, εταιρία, θεσμός, κυβέρνηση ή χώρα, υπάρχουν κάποιοι κανόνες - γραπτοί ή άγραφοι - που υπαγορεύουν τις υποχρεώσεις σου απέναντι στους άλλους. Οι κανόνες είναι τα σύνορά μας, οριοθετούν τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά μας, και όσο δεν τηρούνται αποτελούν ένα είδος καταπάτησης των δικαιωμάτων των άλλων, ή ένα είδος κοροϊδίας προς όσους είναι τυπικοί σε αυτό ακριβώς που λέμε υποχρέωση.
Το χρέος οφείλει να εξυπηρετείται, γιατί διαφορετικά δεν είναι δυνατόν να υπάρξει συνεκτικότητα στην κοινωνία, στο κράτος, στον κόσμο. Επομένως, γίνεται σαφές ότι ο ορισμός φαινομενικά είναι διττός, εντούτοις συνίσταται ακριβώς στην ηθική υποχρέωση της εξυπηρέτησης του χρεόυς.
Αλλά έδω ακριβώς έγκειται το πρόβλημα. Ο υπερχρεωμένος, ο άνεργος, ο κακοπληρωμένος ή ο αδαής, λόγω έλλειψης των απαιτούμενων πόρων αδυνατεί να σταθεί στο ύψος του ηθικά. Εμφανίζονται λοιπόν στην κοινωνία, το κράτος και κατ' επέκτασιν σε όλο τον κόσμο, φαινόμενα ηθικής εξαθλίωσης, διαρρηγνύοντας τους συνεκτικούς δεσμούς της κάθε μορφής κοινωνικής οργάνωσης. Οδηγούν παράλληλα δε στην καταστρατήγηση των θεμελιώδεστερων δικαιωμάτων δεδομένης της αλληλένδετης σχέσης με την υπέρβαση των ορίων.
Η αναζήτηση των αιτιών σε συλλογικό επίπεδο είναι μια άποψη, παρόλα αυτά ακόμη και αν αποδώσουμε την ευθύνη στις κακές τράπεζες ή στο κακό και διεφθαρμένο κράτος, αυτό δεν λύνει το πρόβλημα. Όπως επίσης το πρόβλημα δεν λύνεται με την απλή απαλλάγή των υπερχρεωμένων για παράδειγμα νοικοκυριών από την οφειλή εξυπηρέτησης του διογκωμένου χρέους.
Για αυτό το λόγο, οφείλουμε να αναζητήσουμε την ατομική ευθύνη, ο καθένας μας ξεχωριστά, και ταυτόχρονα όλοι μαζί. Μήπως φταίμε και εμείς που τεντώσαμε τα πόδια έξω από το σεντόνι και εξακολουθούμε να τα τεντώνουμε παρόλο που το σεντόνι σαφώς κονταίνει κάθε μέρα;
Παρόλο βεβαίως που μου είναι αδύνατον να παραγνωρίσω το γεγονός ότι η ψαλίδα ανοίγει μέρα με τη μέρα και παίρνει διαστάσεις απειλητικές για την συνεκτικότητα της κοινωνίας μας, κλείνω με μια φράση που συμπυκνώνει το ευκταίο της ανωτέρω συζήτησης:
Η ποιότητα της ζωής δεν εξαρτάται από το πόσα είμαστε σε θέση να καταναλώσουμε, αλλά από το πόσα μας επιτρέπεται να ονειρευτούμε.