Αναζητώντας Κυβερνήτη!

Πρόσφατα συμμμετείχα σε μία συζήτηση σχετικά με τις ενδεχόμενες διακυβερνητικές προοπτικές ενός χαρισματικού προσώπου. Εξετάζοντας την πιθανότητα της εμπλοκής καταλήξαμε στις εξής προϋποθέσεις. Έστω λοιπόν ότι υπάρχει κάποιος με γνώσεις, δεξιότητες, χρήματα και επιρροές - εκλαμβανόμενα με οποιαδήποτε σειρά - που έχει όραμα να αλλάξει τα κακώς κείμενα της ελληνικής πραγματικότητας. Έστω, ακόμη, ότι έχει την όρεξη και διάθεση να αναλάβει να το κάνει πράξη.

Τότε, αναμφίβολα, θα έπρεπε να έρθει σε σύγκρουση με συμφέροντα, κατά κόρον οικονομικά, τα οποία καλώς ή κακώς - βεβαίως οι περισσότεροι θα συντείνουν στο "κακώς" - έχουν παγιώσει τις θέσεις τους στη μεταπολεμική Ελλάδα. Σε αυτό ακριβώς το σημείο, στο πλαίσιο της κριτικής μας ανάλυσης, πρέπει να έρθουμε για λίγο στη θέση αυτού του προσώπου σκεπτόμενοι όπως προφανώς θα σκεφτεί κάθε οικονομικά ορθολογικά υποκείμενο. Ήτοι, όντας μέρος ενός συστήματος που λειτουργεί πολύ καλά για τα συμφέροντα εκείνων που το εξυπηρετούν, φαίνεται - λογικά ή ορθολογικά! - αδύνατον να αποφύγεις τη μυωπικότητα του ατομικού συμφέροντος στο όνομα μιας καλώς εννοούμενης συλλογικότητας.

Εξάλλου, διαφαίνεται ότι το σύστημα έχει φτάσει σε τέτοια επίπεδα οργάνωσης, ώστε έχει τις

δυνάμεις να αποβάλλει με κάποιο τρόπο, όσους παύουν ή αποτυγχάνουν να το ευνοούν. Οι τρόποι αποβολής σαφώς ποικίλουν, τόσο σε πρακτική όσο σε σπουδαιότητα ή βιαιότητα και ενίοτε δύνανται να προσλάβουν διαστάσεις δολοφονίας, οικονομικής, πολιτικής ή φυσικής. Εν πάσει περιπτώσει, επανερχόμενοι στο θέμα μας, γίνεται αντιληπτό ότι η κυρίαρχη στρατηγική εκείνου που έχει τη δυνατότητα να πράξει αντίθετα από το κατεστημένο, είναι σαφώς το να μην το κάνει(!)*, καθώς αυτό θα σημάνει στην καλύτερη περίπτωση οικονομική δυστοκία και στη χειρότερη "φυσική" καταστροφή. Συνεπώς, άκρως ορθολογικά και ίσως χωρίς περιθώριο κριτικής, ο υποτιθέμενος επίδοξος "δράστης" μας, επιλέγει τη μη δράση που του εξασφαλίζει τη μεσοπρόθεσμη ευδαιμονία, και είναι κατακριτέα μόνο στη βάση μιας κοινωνικής συλλογικότητας ή αλλιώς ενός κομμουνιστικού μοντέλου διοίκησης. Ωστόσο ακόμη και σε αυτά τα μοντέλα πολιτικής και διοικητικής οργάνωσης, στα πλαίσια της ως άνω ορθολογικότητας θα δεχόμουν κάθε απόπειρα εκμετάλλευσης εκ μέρους ομάδων ή ατόμων, ως συστημικά αναπόφευκτη.

Το συμπέρασμα είναι ότι, οι καλές προθέσεις είναι απαραίτητες, όμως μόνες δεν αρκούν. Στην πράξη απαιτούνται πολύ περισσότερες θυσίες, τις οποίες η θεωρία παιγνίων μόνο από έναν "τρελό" κυβερνήτη θα μπορούσε να αναμένει να αναληφθούν...

*βλ. σχετικά: θεωρία παιγνίων, το δίλημμα του κρατουμένου, κλπ.